علت پرخوری عصبی چیست و چگونه رابطه خود را با غذا بهبود ببخشیم؟

عناوین
Toggleپرخوری عصبی (Bulimia Nervosa) نوعی اختلال خوردن است که در آن فرد در یک بازه زمانی کوتاه مقدار زیادی غذا میخورد و احساس از دست دادن کنترل میکند. این رفتار اغلب با اقدامات جبرانی مانند استفراغ عمدی، ورزش بیش از حد، روزه گرفتن، یا استفاده از ملینها و دیورتیکها همراه است. این اقدامات تلاشهایی برای بازگرداندن حس کنترل بر شرایط هستند.
بر اساس “راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی (DSM-5)”, پرخوری عصبی شامل معیارهایی مانند وقوع مکرر دورههای پرخوری، رفتارهای جبرانی، و ارزیابی خود بر اساس وزن و شکل بدن است. این اختلال معمولاً در نتیجه تعامل عوامل روانی، زیستی، و اجتماعی ایجاد میشود.
ریشههای روانی و اجتماعی پرخوری عصبی
علل پرخوری عصبی به عوامل متعددی مانند تجربیات دوران کودکی، محیط خانوادگی، و دینامیکهای اجتماعی مرتبط است. در برخی موارد، روابط مشکلدار یا ناکارآمد با خانواده ممکن است به احساس گناه و سرزنش خود منجر شود. این افراد به جای رسیدگی به مشکلات واقعی، ممکن است مسئولیت چالشها را بر عهده بگیرند و خود را مقصر بدانند. بازبینی شرایط عاطفی دوران کودکی و نحوه ارتباطات فعلی میتواند به درک بهتر این اختلال کمک کند.
نقش گس لایتینگ در پرخوری عصبی
تعریف گس لایتینگ: گس لایتینگ تجربهای است که در آن فرد به طور مکرر درک خود از واقعیت را به دلیل زیر سوال رفتن یا تحریف توسط دیگران نادیده میگیرد. این مفهوم، بهویژه در زمینههای روانشناختی و روابط عاطفی، میتواند تأثیرات جدی بر سلامت روان داشته باشد. در این مقاله، از این اصطلاح برای توصیف الگوهای نادیده گرفتن یا تحریف احساسات استفاده شده است.
گس لایتینگ میتواند تأثیر قابل توجهی بر ایجاد یا تشدید پرخوری عصبی داشته باشد. افرادی که در دوران کودکی با گس لایتینگ مواجه بودهاند، ممکن است به دلیل انکار مداوم احساسات و واقعیتهای خود، به سرکوب عواطف روی آورند. این سرکوبها میتواند به شکل رفتارهای ناسالم، مانند پرخوری، بروز کند.
عوامل دیگر مانند سوءاستفادههای عاطفی
انواع سوءاستفادهها در دوران کودکی نیز ممکن است در برخی موارد به پرخوری عصبی کمک کند. قربانیان سوءاستفاده ممکن است برای کنار آمدن با واقعیت تحریفشدهای که آزارگر بر آنها تحمیل کرده است، احساسات واقعی خود را سرکوب کنند. این سرکوبها ممکن است به رفتارهای پرخوری بهعنوان نوعی مکانیسم مقابلهای منجر شود.
دینامیک خانواده و پرخوری عصبی
در برخی خانوادهها، نادیده گرفتن مرزهای شخصی، کماهمیت جلوه دادن مشکلات، یا استفاده از دستکاری عاطفی میتواند بر شکلگیری اختلالات خوردن تأثیر بگذارد. والدین خودشیفته، که هویت مستقل فرزندان خود را نادیده میگیرند، ممکن است منجر به از بین رفتن مرزهای عاطفی شوند. این مسائل میتواند در نهایت به پرخوری عصبی بهعنوان نوعی مکانیسم مقابلهای منجر شود.
مکانیسمهای مقابلهای ناسالم
افرادی که در محیطهای ناکارآمد بزرگ شدهاند، ممکن است برای سازگاری با محیط، مرزهای خود را کنار بگذارند و احساسات واقعی خود را سرکوب کنند. این سرکوبها میتواند به احساس ناکامل بودن عاطفی و فشار روانی شدید منجر شود. در غیاب پناهگاههای امن عاطفی، این افراد به مکانیسمهای مقابلهای مخفیانهای مانند پرخوری عصبی، روی میآورند.
مقاله مرتبط: مکانیسمهای مقابلهای (Coping Mechanisms)
رابطه با غذا بهعنوان انعکاس رابطه با خود
رابطه افراد مبتلا به پرخوری عصبی با غذا اغلب بازتابی از رابطه آنها با عواطف و احساساتشان است. غذا ممکن است بهعنوان وسیلهای برای تسکین گرسنگی عاطفی و کاهش احساس درد ناشی از دیده نشدن یا درک نشدن به کار رود. با این حال، پس از مصرف غذا، احساس انزجار از خود و شرم ممکن است پدیدار شود. این چرخه میتواند به تداوم رفتارهای پرخوری منجر شود.
مثالهای فرهنگی و رسانهای
فیلم “دختر، ازهمگسیخته” نمونهای از چگونگی تأثیرات عمیق دینامیکهای خانوادگی و احساسات سرکوبشده بر ایجاد رفتارهای ناسالم مانند پرخوری عصبی است.
درمان پرخوری عصبی چیست؟
با توجه به توضیحات داده شده، برای درمان این مشکل اساسی، مراحل زیر پیشنهاد میشود:
۱. رهایی از خودفریبی و دستکاری عاطفی (Gaslighting)
اولویت اصلی برای افرادی که با پرخوری عصبی دست و پنجه نرم میکنند، شناسایی و قطع الگوهای خودفریبی و گس لایتینگ (Gaslighting) خارجی است. غلبه بر پرخوری عصبی مستلزم آگاهی از تأثیرات مخرب این الگوها بر احساسات و باورهای فردی است. بسیاری از این افراد ممکن است در دوران کودکی یا محیطهای بعدی زندگی، گس لایتینگ مداوم را تجربه کرده باشند که باعث تحریف درک آنها از واقعیت شده است.
این تجربه میتواند منجر به نادیده گرفتن احساسات واقعی و پذیرش نسخه تحریفشدهای از واقعیت شود که دیگران به آنها تحمیل کردهاند. برای غلبه بر این مشکل، فرد باید اهمیت و اعتبار احساسات، افکار، و ادراکات خود را بپذیرد و تمرین کند که الگوهای سرکوبشده را بهتدریج شناسایی و اصلاح کند.
چگونگی رهایی از چرخه گس لایتینگ:
- بهجای انکار یا سرکوب احساسات خود، آنها را شناسایی کرده و بپذیرید.
- باورها و افکاری که بهواسطهی دیگران به شما تحمیل شدهاند را بازبینی و ارزیابی کنید.
- تمرین ذهنآگاهی (Mindfulness) را آغاز کنید تا از تأثیر افکار و احساسات منفی کاسته و ارتباط واقعیتری با خود برقرار کنید.
- در صورت لزوم، از مشاوران و رواندرمانگران کمک بگیرید تا این الگوهای پیچیده و عمیق را بهتر درک کرده و تغییر دهید.
رهایی از این الگوها نیازمند تلاش مستمر برای بازیابی حس اعتماد به خود و ایجاد رابطهای سالمتر با واقعیت است. با تمرین آگاهی و پذیرش، فرد میتواند قدمهای مؤثری در جهت بهبود وضعیت روانی و رفتاری خود بردارد. برای یادگیری راهکارهای عملی بیشتر، به صفحه پردازش احساسات سر بزنید.
۲. نیازهای خود را برآورده کنید
پرخوری عصبی اغلب ناشی از نیازهای احساسی برآورده نشده است که بهصورت عمیق بر روان فرد تأثیر میگذارد. این افراد ممکن است مشتاق شنیده شدن، دیده شدن، احساس شدن و درک شدن باشند. نیاز به احساس تعلق و فرار از تنهایی، میتواند باعث ایجاد رفتارهای جبرانی مانند پرخوری شود. این وضعیت نشان میدهد که فرد از نظر عاطفی “گرسنه” است.
تجارب گذشته، مانند احساس ناامنی در روابط یا عدم وجود حمایت عاطفی، ممکن است فرد را به سمت زندگی انفرادی و تنهایی سوق دهد. این افراد ممکن است تلاش کنند از طریق دستکاریهایی مانند تمرکز بیش از حد بر ظاهر فیزیکی، تایید دیگران را به دست آورند. اما تایید واقعی، از طریق این روشها قابل دستیابی نیست.
برای تغییر رابطه با غذا، ابتدا باید رابطه خود را با احساسات عمیقتر، مانند عشق به خود، بهبود بخشید. این فرآیند نیازمند بررسی عمیقتری است و معمولاً نمیتوان آن را تنها در یک مقاله توضیح داد. با این حال، برخی گامهای عملی میتواند به شما کمک کند:
- از انزوا و شرم فاصله بگیرید و به دنبال ایجاد ارتباطات واقعی باشید.
- به جای جستجوی تایید بیرونی، تمرکز خود را بر رشد و پذیرش خود قرار دهید.
- روابط معنادار و پایدار را در اولویت قرار دهید و به ارزشهای درونی خود توجه کنید.
این تغییر نیازمند صبر و تمرین است و میتواند سفری طولانی اما ارزشمند باشد. برای اطلاعات بیشتر، به منابعی که به موضوعاتی مانند “عشق به خود” میپردازند، مراجعه کنید.
۳. با احساسات منفی خود رو به رو شوید
پرخوری عصبی اغلب پاسخی به احساسات منفی است که در نتیجه انکار یا سرکوب مداوم آنها ایجاد میشود. در بسیاری از موارد، افراد به دلیل شرطی شدن اجتماعی یا خانوادگی، یاد میگیرند که احساسات منفی را نادیده بگیرند یا آنها را غیرمعتبر بدانند. این دیدگاه میتواند باعث شود که هر بار با احساسات منفی مواجه میشوید، بهطور خودکار آنها را انکار کنید، طرد کنید یا بیاعتبار بدانید.
این الگو معمولاً منجر به جستجوی راههای فوری و موقت برای خاموش کردن این احساسات میشود، مانند پرخوری. در واقع، این باور درونی میشود که احساسات منفی نباید وجود داشته باشند و به همین دلیل باید سرکوب شوند.
برای شکستن این چرخه، رویکردی متفاوت را تمرین کنید:
- پذیرش احساسات: هر احساسی، چه مثبت و چه منفی، دارای ارزش و حقیقتی شخصی است. به جای تلاش برای انکار یا خاموش کردن آنها، سعی کنید آنها را بپذیرید و بشنوید.
- ذهنآگاهی: با احساسات خود بنشینید و بدون قضاوت به پیامهای آنها گوش دهید. این تمرین به شما کمک میکند از تشدید احساسات منفی جلوگیری کنید.
- بیان احساسات: حقایق زیربنایی احساسات خود را شناسایی کنید و آنها را به شیوهای سالم بیان کنید. این کار میتواند از تبدیل این احساسات به نیروهای سمی جلوگیری کند.
چرخه پرخوری اغلب از نادیده گرفتن سیگنالهای اولیه بدن و احساسات آغاز میشود. بیتوجهی به نیازهای اساسی مانند خواب کافی، تغذیه مناسب، و تعیین حد و مرز سالم میتواند این چرخه را تقویت کند. با توجه به این مسائل و مدیریت آنها در مراحل اولیه، میتوانید از تبدیل چالشهای کوچک به مشکلات بزرگ جلوگیری کنید. ایجاد عادتهای جدید در مواجهه با احساسات نیازمند صبر و تمرین است، اما میتواند به بهبود رابطه شما با خود و احساساتتان کمک کند.
برای یادگیری روشهای عملیتر مواجهه با احساسات و مدیریت آنها، به مقالات و صفحه پردازش احساسات مراجعه کنید.
۴. حد و مرزهای سالم ایجاد کنید
ایجاد مرزهای سالم، گامی اساسی برای حفظ سلامت روان و بهبود رابطه با خود است. پذیرفتن این واقعیت که تعریف و بیان نیازها، احساسات و خواستههای شما نه تنها قابل قبول، بلکه ضروری است، به شما کمک میکند فردیت خود را تقویت کنید. احساسات، افکار، نیازها، و ادراکات شما، جنبههای منحصر به فردی از وجود شما هستند که باید محترم شمرده شوند.
ایجاد مرزهای سالم به معنای پرورش تعادل میان شناخت هویت شخصی و عبور از محدودیتهای غیرضروری است. با این کار، شما میتوانید قدرت انتخابهای خود را به دست بگیرید و دیگر در برابر عواقب این انتخابها احساس درماندگی نکنید.
چگونه مرزهای سالم ایجاد کنیم؟
- پذیرش فردیت: به خود یادآوری کنید که بیان احساسات و نیازهای شخصی شما یک حق طبیعی است.
- تعریف مرزها: نیازها و ارزشهای خود را مشخص کنید و آنها را بهطور شفاف با دیگران در میان بگذارید.
- تقویت اعتماد به نفس: اعتماد به تصمیمات خود را پرورش دهید و در مقابل فشارهای خارجی ایستادگی کنید. برای راهکارهای عملی تقویت اعتماد به نفس، مقاله چطور به خود اعتماد کنیم؟ را مطالعه کنید.
- تمرین تصمیمگیری آگاهانه: پیش از تصمیمگیری، ارزشها و اهداف خود را در نظر بگیرید تا انتخابهایی متناسب با رفاه شما انجام شود.
ایجاد مرزهای سالم به شما این امکان را میدهد که خود واقعیتان را در آغوش بگیرید و زندگیای معنادارتر و با اعتماد به نفس بیشتری داشته باشید. اگرچه ممکن است این فرآیند به زمان نیاز داشته باشد، اما نتایج آن در بلندمدت بهبود چشمگیری در کیفیت زندگی شما ایجاد میکند.
۵. از تمام حواس خود انرژی دریافت کنید
خود را برای دریافت انرژی از طریق تمامی حواس خود باز کنید. بسیاری از افراد انرژی دریافتی خود را تنها به مواد غذایی محدود میکنند، اما راههای مختلفی برای تغذیهی بدن و ذهن از طریق حواس دیگر وجود دارد. این رویکرد میتواند به شما کمک کند احساس تخلیه انرژی را کاهش دهید و زندگیای پربارتر داشته باشید.
روشهای استفاده از حواس برای جذب انرژی:
- حس بینایی: به مناظر زیبا، آثار هنری، یا تصاویر دلنشین نگاه کنید و تصور کنید که انرژی آنها از طریق چشمان شما جذب شده و تمام وجودتان را پر میکند.
مطالعهی بیشتر: ماندالا چیست؟ کاوشی در دنیای عرفانی ماندالاها، ریشه آنها و فواید آنها - حس شنوایی: به صداهای آرامشبخش مانند موسیقی ملایم، صدای پرندگان، یا امواج دریا گوش دهید و اجازه دهید این صداها ذهن و جسم شما را تغذیه کنند.
مطالعهی بیشتر: قدرت علمی موسیقی - حس بویایی: از عطرهای طبیعی مانند بوی گل، چوب یا روغنهای اسانسی لذت ببرید و تصور کنید که این بوها انرژی مثبتی به شما انتقال میدهند.
- حس لامسه: از لمس سطوح نرم و دلپذیر، مانند پارچههای مخملی یا لمس آب، انرژی بگیرید. تصور کنید که هر تماس، نشاط و آرامش را به بدن شما منتقل میکند.
مطالعهی بیشتر: هنر نامه نویسی: چرا گذاشتن خودکار روی کاغذ بهتر از برداشتن تلفن است؟ - تنفس آگاهانه: با هر دم و بازدم، تصور کنید که انرژی تازه وارد بدن شما میشود و سلولها، استخوانها و اندامهای شما را احیا میکند.
تأثیر این روشها: با تمرکز بر این شیوهها، میتوانید احساس رضایت و نشاط بیشتری را تجربه کنید. این تمرینها به شما کمک میکنند تا کمتر به غذا بهعنوان تنها منبع انرژی وابسته باشید و در عین حال نگرانیها درباره کالریشماری و محدودیتهای غذایی کاهش یابد.
با استفاده از تمامی حواس، میتوانید دیدگاه خود نسبت به تغذیه و انرژی را گسترش دهید و زندگی متعادلتری داشته باشید.
برای مقالات و اطلاعات بیشتر درباره هنردرمانی و تاثیرات زیبایی بر سلامت روان، روی این لینک کلیک کنید.
۶. سلامت عاطفی خود را در اولویت قرار دهید
برای بهبود رابطه خود با غذا و کاهش پرخوری عصبی، سلامت عاطفی خود را در اولویت قرار دهید. این تغییر نگرش میتواند تأثیر عمیقی بر کیفیت زندگی شما داشته باشد. بسیاری از افراد مبتلا به پرخوری عصبی ممکن است لذت را در زندگی خود به جایگاه دوم برگردانده باشند، با این باور که یا شایسته لذت نیستند یا لذت نباید دغدغه اصلی آنها باشد.
تنظیم مجدد اولویتها:
- شجاعت تغییر دیدگاهها و اولویتها را داشته باشید. بر لذت واقعی و پایدار تمرکز کنید.
- به جای زندگی بر اساس تعهدات طاقتفرسا، شادی را بهعنوان راهنمای تصمیمگیریهای خود قرار دهید.
چگونه لذت واقعی را دنبال کنیم؟
- بازنگری باورها: باورهایی که شما را از لذتهای سالم محروم میکنند شناسایی کنید و بررسی کنید که آیا این باورها هنوز برای شما معتبر هستند یا خیر.
برای اینکه بدانید چطور یک باور اشتباه را شناسایی و آن را تغییر دهید، روی این لینک کلیک کنید. - انتخاب آگاهانه: به جای انجام کارهایی که انرژی شما را تخلیه میکنند، فعالیتهایی را انتخاب کنید که به شما احساس شادی و انرژی میبخشند.
- تمرکز بر سلامت عاطفی: اقدامات کوچکی انجام دهید که به شما حس آرامش و تعادل میدهند، مانند گذراندن وقت با عزیزان، گوش دادن به موسیقی، یا فعالیتهای هنری.
این تغییر نه تنها به جوانسازی روحی و عاطفی شما کمک میکند، بلکه این باور نادرست که غذا تنها منبع لذت شماست را از بین میبرد. با اولویت دادن به سلامت عاطفی، میتوانید به رابطهای سالم و مثبت با خود و نیازهای عاطفیتان دست یابید.
۷. درک کنید که شفای واقعی یک فرآیند گام به گام است
نزدیک شدن به درمان پرخوری عصبی به دیدگاه متفاوتی نسبت به مقابله با سایر چالشها نیاز دارد. این فرآیند نیازمند صبر و پذیرش است و نمیتوان انتظار داشت که همه جنبههای آن بهطور همزمان درمان شوند. درست مانند زندگی، شفای واقعی تدریجی است و نیازمند گذشت زمان و تلاش مداوم است.
پرهیز از انتظارات غیرواقعی: وقتی یک اپیزود پرخوری را با قول «دیگر هرگز این کار را نمیکنم» تمام میکنید، ممکن است بهطور ناخواسته فشار عاطفی بیشتری به خود وارد کنید. این نوع انتظارات، چرخهای از استرس و احساس شکست ایجاد میکند. به جای تمرکز بر کاهش وزن سریع، غلبه ناگهانی بر شرم، یا تغییر تمام رفتارها به یکباره، روی یک جنبه از بهبود تمرکز کنید و آن را به تدریج توسعه دهید.
شفای تدریجی:
- با تمرکز بر یک جنبه خاص، مانند ایجاد مرزهای سالم یا جستجوی لذت واقعی، شروع کنید.
- به جای تلاش برای تغییر ناگهانی، پیشرفت تدریجی را بپذیرید و به خود زمان دهید.
- احتمال شکست را به عنوان بخشی طبیعی از این فرآیند بپذیرید. شکستها نشاندهنده ناکارآمدی نیستند، بلکه گامهای طبیعی در مسیر پیشرفت هستند.
مقایسه نکردن خود با دیگران: مسیر شفای هر فرد منحصر به فرد است. با مقایسه خود با دیگران یا ایجاد استانداردهای دستنیافتنی، اعتماد به نفس خود را تضعیف نکنید. به جای تمرکز بر موفقیتهای دیگران، بر پیشرفت خود تمرکز کنید و به سرعت خاص سفر خود احترام بگذارید.
پذیرش فرآیند: تلاش برای تغییر همزمان تمام رفتارهای ناسالم ممکن است به عود یا تشدید مشکلات منجر شود. این موضوع نشاندهنده بیکفایتی نیست، بلکه ناشی از انتظارات غیرواقعی است. با آغوش باز، پیشرفت تدریجی را بپذیرید و به خود فرصت دهید تا شفای واقعی را در عمق وجودتان ریشهیابی کنید.
۸. یک شیوه غذایی سالم در نظر بگیرید
اگر به طور فعال روی جنبه عاطفی پرخوری عصبی خود کار میکنید و به بهبود آن میپردازید، اتخاذ یک رویکرد آگاهانه به غذا خوردن میتواند به شما کمک کند. غذا خوردن با هدف ایجاد تجربهای مثبت و لذتبخش، متفاوت از رژیم غذایی محدودکننده، کالریشماری سختگیرانه، یا خوردن بر اساس احساسات است.
چگونه یک رویکرد سالم به غذا داشته باشیم؟
- تمرکز بر احساس خوب: هنگام انتخاب غذا، به این فکر کنید که چه چیزی باعث میشود احساس خوبی داشته باشید و انرژی شما را افزایش دهد.
- انتخابهای سالم و مغذی: با انتخاب غذاهایی که از نظر جسمی و روانی برای شما مفید هستند، میتوانید تجربهای مثبت از غذا خوردن ایجاد کنید.
مثال عملی: به جای انتخاب یک تکه بزرگ کیک شکلاتی که ممکن است باعث احساس سنگینی یا سردرد شود، میتوانید یک سوپ گرم و مغذی را انتخاب کنید که به شما احساس گرما و انرژی میدهد. این رویکرد نه تنها به شما احساس رضایت میدهد، بلکه احتمال تجربه احساس پشیمانی یا رفتارهای جبرانی مانند پاکسازی را کاهش میدهد.
مزایای این رویکرد:
- شما را با حقیقت شخصی و نیازهای واقعی بدنتان دوباره مرتبط میکند.
- به شما کمک میکند انتخابهایی انجام دهید که به سلامتی شما احترام میگذارند و موجب تقویت رابطه مثبتتری با غذا میشوند.
با اتخاذ این شیوه آگاهانه، میتوانید از چرخه رفتارهای ناسالم خارج شوید و به سمت یک زندگی متعادلتر و پایدارتر حرکت کنید. این تغییر نه تنها سلامت جسمی شما را تقویت میکند، بلکه سلامت روانی و عاطفی شما را نیز بهبود میبخشد.
برای مقالات و اطلاعات بیشتر درباره تغذیه و سلامت روان، به صفحه تغذیه و سلامت روان مراجعه کنید.
خلاصه
روند بهبودی از پرخوری عصبی فرآیندی پیچیده و چندبعدی است که نیازمند تلاش مداوم و آگاهی عمیق است. اگرچه این موضوع میتواند به اندازه یک کتاب مفصل باشد، اما در این مقاله، جنبههای اساسی و کلیدی آن در قالب مراحل عملی ارائه شد. تعهد به این مراحل میتواند به ایجاد یک تجربه شفابخش عمیق و پایدار منجر شود.
اکنون بهترین زمان برای بازگشت به خود واقعیتان است. افکار و احساسات خود را بهطور آشکار بیان کنید و اجازه ندهید تحت تأثیر دیگران قرار بگیرید. واقعیت خود را بپذیرید و از هرگونه خودفریبی فاصله بگیرید.
با پذیرفتن این تغییرات و تعهد به مسیر بهبودی، آرامش درونی پیدا خواهید کرد، تعارضات خود را حل خواهید کرد، و زندگیای پر از لذت واقعی و معنادار خواهید داشت.
دیدگاهتان را بنویسید